Teknoloji ve Tasarım Dersinde Sınıfların Bölünmesi ve Norm Kadro Sorunu (Mevzuat Ne Diyor?)

Teknoloji ve Tasarım dersinde sınıfların bölünüp gruplara ayrılması konusu, okullarımızda öğretmenler ile idareciler arasında sıkça anlaşmazlıklara neden olmaktadır. Oysa bu konudaki resmi ifade ve kurallar, Millî Eğitim Bakanlığı (MEB) tarafından hiçbir yoruma mahal bırakmayacak şekilde net olarak belirlenmiştir.

En güncel resmi dayanak, mufredat.meb.gov.tr adresinden ulaşılabilecek "Teknoloji ve Tasarım Dersi Öğretim Programı (Ankara, 2018)"dir. İlgili PDF dosyasının 10. sayfasının 2. maddesinde şu ifade açıkça yer almaktadır:

"Öğretim Programı'nın hedeflenen amaçlara ulaşması için dersteki öğrenci sayısı 25'i geçmemelidir. Öğrenci sayısı 25'ten fazla olan sınıflar gruplara ayrılmalıdır. Gruplardaki öğrenci dağılımının dengeli olmasına dikkat edilir. Her gruptan bir öğretmen sorumlu olur ve yıl sonuna kadar aynı grupla Programı yürüterek öğretimi gerçekleştirir."

İdari Bahaneler ve "Yerimiz Yok" Sorunu

Mevzuat bu kadar açık ve net iken, maalesef sahadaki birçok meslektaşımız, idarecilerin sınıfları bölmediğinden, hatta "böyle bir kuralın olmadığını" iddia ettiklerinden yakınmaktadır.

Bu durum bazen bilgi eksikliğinden kaynaklansa da bazen uygulama zorlukları bahane edilerek göz ardı edilmektedir. Bir idarecinin, resmi Öğretim Programı'nda yer alan bu maddeyi uygulamaması, fiilen "Ben Bakanlığın belirlediği program uygulama esaslarını tanımıyorum" anlamına gelir ve bu durum açık bir mevzuat ihlalidir.

İdareciler tarafından en sık öne sürülen bahane "Okulda mekân/yer yok" söylemidir. Ancak yine aynı kılavuzun 10. sayfası 1. maddesi bu konuya da şu şekilde açıklık getirir:

"Her okul imkânları ölçüsünde, en az bir mekânı, 'teknoloji ve tasarım işliği/atölyesi' olarak düzenler. İşlik/atölye içerisinde yer alan araç ve donanımlar, okul yönetimi tarafından karşılanır. Bilgisayar kullanılması gereken durumlarda okulun bilişim teknolojileri laboratuvarı ve sınıflarındaki akıllı tahtalar kullanılabilecek şekilde düzenleme yapılmalıdır."

Bu ifadeden de anlaşılacağı üzere; sınıfları gruplara ayırmak, ders için mekân bulmak ve gerekli donanımı sağlamak öğretmenin değil, okul idaresinin asli görevleri arasındadır. 45-50 kişilik sınıflarda, atölye ortamı olmadan bu dersin hedeflerine ulaşması pedagojik olarak imkânsızdır.

Hatalı Uygulamanın En Büyük Faturası: Eksik Norm Kadro Hesaplamaları

Sınıfların gruplara ayrılmamasının tek zararı dersin işlenişindeki zorluklar değildir; asıl büyük yıkım Norm Kadro hesaplamalarında yaşanmaktadır.

Teknoloji ve Tasarım dersi norm kadro hesabı yapılırken, öğrenci mevcudu 25'i geçen sınıflar 2 gruba bölünmeli ve şube sayısı değil, grup sayısı ders saati ile çarpılarak toplam ders yükü bulunmalıdır. Ancak birçok okul idaresi, gruplara ayırma işlemini yapmadığı için e-Okul/MEBBİS üzerinden norm hesabını sadece şube sayısı üzerinden (eksik) yapmaktadır.

Çarpıcı Bir Örnek: Bir ortaokulda (7. ve 8. sınıflar) Teknoloji ve Tasarım dersinin işlendiği toplam 14 şube (sınıf) olduğunu ve her sınıfın 35 öğrencisi olduğunu varsayalım.

• Doğru Hesaplama (Mevzuata Uygun): Sınıflar 25'i geçtiği için ikiye bölünür. 14 şube = 28 grup yapar. Haftalık ders saati 2'dir. 28 grup x 2 saat = 56 saat ders yükü çıkar. (Bu da okulda en az 3 Teknoloji ve Tasarım normu demektir.)
• Hatalı Hesaplama (Sınıfların Bölünmediği Durum): İdare gruplara ayırmazsa; 14 şube x 2 saat = 28 saat ders yükü çıkar. (Bu durumda okula sadece 1 norm verilir.)

Aradaki fark devasadır. Okul idarelerinin yaptığı bu hatalı hesaplamalar yüzünden ülke genelinde binlerce saatlik ders yükü buharlaşmakta; eş durumu, mazeret tayini veya ilk atama bekleyen binlerce Teknoloji ve Tasarım öğretmeni mağdur edilmektedir.

Öğretmenlerimize Kritik Bir Uyarı: 2006 Tarihli Yazıyı Kullanmayın!

Haklarını aramak isteyen bazı meslektaşlarımız, idarecilere kanıt sunarken internette buldukları 2006 tarihli "İlköğretim Kurumları Teknoloji ve Tasarım Dersi Öğretim Programı" konulu resmi yazıları kullanmaktadır. Lütfen bunu yapmayın!

En güncel dayanağımız yukarıda belirttiğimiz 2018 tarihli Öğretim Programı'dır. 2006 yılındaki yazılarda "6, 7 ve 8. sınıflar" ile "İlköğretim" gibi günümüzde geçerliliği kalmamış ifadeler (4+4+4 sistemi öncesi) yer almaktadır. Kendi haklılığını savunan ve açık arayan bir idareci, "Hocam artık ilköğretim diye bir şey kalmadı, 6. sınıflarda bu ders yok, getirdiğiniz yazı mülga (yürürlükten kalkmış)" diyerek sizi haksız duruma düşürmeye çalışabilir.

Not: Sınıfların bölünmesi uygulamasını destekleyen 11.06.2013 tarihli MEB yazısı ek bir delil olarak sunulabilir, ancak asıl ve en güncel referansınız daima 2018 Öğretim Programı kılavuzunun 10. sayfası olmalıdır.

Yönetmeliklerin, kişisel inisiyatiflere veya "yerimiz yok" bahanelerine feda edilmediği, öğretmenlerimizin hak ettiği atölye ortamlarında, norm kadro mağduriyeti yaşamadan eğitim verebildiği okullar temennisiyle...