Engelsiz Yaşam İçin Farkındalık

Bu çalışmada engelli bireylerin hayatı ve yaşadıkları sorunlar hakkında farkındalığı arttırma amaçlanmaktadır. Türk Dil Kurumu'nun internet sayfasında "engelli" kelimesi yazıp arattırdığınızda, "Doğuştan veya sonradan herhangi bir nedenle bedensel, zihinsel, ruhsal, duyusal veya sosyal yeteneklerini çeşitli derecelerde kaybetmiş, toplumsal yaşama uyum sağlama ve günlük gereksinimlerini karşılama güçlükleri çeken kimse..." şeklinde bir tanım karşınıza çıkacaktır.

Bazı yazılı kaynaklarda ve günlük konuşmalarda engelli ifadesi yerine sakat, özürlü, eksik gibi ifadelerin kullanıldığı görülmektedir. Bu alışkanlıklar engelli bireyleri rencide edici bir duruma neden olabilmektedir. Bu nedenle sadece engelli ifadesinin kullanılması daha doğru olacaktır.

Engel Türleri (TÜİK, 2004)

1. Görme engelli: Gözlerinde tam veya kısmi görme kaybı olan bireyler
2. İşitme engelli: Kulağında tam veya kısmi işitme kaybı olan bireyler
3. Konuşma engelli: Konuşamayan veya konuşma hızında ve telaffuzunda sorun olan bireyler
4. Ortopedik engelli: Kas ve iskelet sisteminde yetersizlik ve fonksiyon kaybı olan bireyler
5. Zihinsel engelli: Zihinsel yetersizliği olan bireyler
6. Diğer engelliler: ALS, otizm ve down sendromu gibi sürekli kontrol altında kalması gereken hastalığı olan bireyler

Dünyada ve Türkiye'de Engelliler

OECD-AB ve Türkiye verilerine göre, dünya nüfusunun yaklaşık %15'i engelli bireylerden oluşuyor. Yani dünyada 1 milyar engelli var. Bu nedenle, dünyadaki "en büyük azınlık" olarak nitelendiriliyorlar.

Türkiye'de ise Ulusal Engelli Veri Tabanı'na göre engelli birey sayısı 1.559.222. Ancak resmi olmayan rakamlara göre %13 düzeyinde, 9 milyon olduğu söyleniyor.

Yaşla birlikte engellilik oranı artıyor: OECD ülkelerinde 20-34 yaş arasındaki engelli birey oranı %6. Bu oran 35-49 yaş arasında iki katına çıkıyor. 50-64+ yaş arasında ise %24'ü buluyor.

Neden Günlük Hayatta Çok Fazla Engelli Bireyle Karşılaşmıyoruz?

Baştan söyleyeyim, az da olsa gördüğümüz engelli birey sayısı yine de eskiye oranla çok daha fazla. Ve daha fazla engelli birey, sosyal hayata katılmaktadır. Bunun nedenlerinden ilki, yapılan farkındalık çalışmaları ile insanların bilinçlendirilmesidir.

İkinci neden ise gelişen teknoloji ve yenilikçi tasarım anlayışıdır. Diğer bir nedeni ise yasal düzenlemeler sayesinde, engelli bireyler için mekân, ürün veya hizmet tasarımında gerekli düzenlemelerin arttırılmasıdır.

Ülkemizde 5378 Sayılı "Engelliler Hakkında Kanun" bulunmaktadır.

Engellilerin Yaşadığı Bazı Sıkıntılar

Çevremizde sıklıkla görebileceğimiz hatalı park, engelli asansörünün gereksiz kullanımı, engelli park yeri ihlalleri gibi empatiden uzak davranışların önlenmesi yönünde bilinçlendirme ve farkındalık çalışmaları yapılmalıdır.

Çağdaş bir toplum olmanın en önemli göstergelerinden biri de, engelli bireylerin kentsel, sosyal ve ekonomik yaşamın içinde aktif bir şekilde yer almasıdır.

Kaynaklar

1. Teknoloji ve Tasarım Öğretmen Kılavuz Kitabı - 2019
2. EY-DER - Türkiye ve Dünyada Engelliler (ey-der.com/ana-sayfa/turkiye-ve-dunyada-engelliler)
3. TDK - "engelli" (sozluk.gov.tr)
4. BBC - Engelli Olmak (www.bbc.com/turkce/haberler/2013/12/131203_macaristan_turkiye_engelliolmak)
5. Sivil Sayfalar - Dünyada Engellilik (www.sivilsayfalar.org/2015/12/03/rakamlarla-dunyada-engellilik-en-buyuk-azinlik-engelliler)
6. 5378 Sayılı Engelliler Hakkında Kanun (www.mevzuat.gov.tr/mevzuat)