Dünyanın Bilinen 16 Köprüsü: Tarihi ve Mühendislik Özellikleri

Köprü, nehir ve vadi gibi geçilmesi güç bir engelin iki kıyısını bağlayan veya herhangi bir engelle ayrılmış iki yakayı birbirine bağlayan veya trafik akımının, başka bir trafik akımını kesmeden üstten geçmesini sağlayan yapı olarak özgür ansiklopedi Vikipedi'de tanımlanmaktadır. Bu yazıda günümüzde dünyada bilinirliği en çok olan köprüleri derledik:

Charles Köprüsü (Karl Köprüsü), Çekya

Karlův Köprüsü (Çekçe: Karlův most), Çek Cumhuriyeti'nin başkenti Prag'da bulunan Vltava Nehri üzerine kurulmuş olan tarihi köprüdür.

Kral IV. Karl tarafından yaptırılan köprünün mimarı Peter Parler'dir. Yapımı 1357-1400 yılları arasında tamamlanmıştır. 516 m uzunluğunda, 10 m genişliğindeki köprü, günümüzde yaya trafiğine açıktır ve şehrin turistler tarafından en çok ilgi gören yeridir. Yapıldığı dönemde köprü kalesi olarak da kullanılan bir tahkimat olan yapının iki ucunda birer kule yer alır. Köprünün üstünde 30 tane heykel vardır. Aziz John Nepomuk heykeli, en ünlü olanıdır.

Erasmus Köprüsü, Hollanda

Erasmusbrug (Türkçe: Erasmus Köprüsü), eğik kablo askılı köprü sınıfına giren ve Hollanda, Rotterdam'dan geçen Nieuwe Maas Nehri'nin her iki yakasını birbirine bağlayan köprüdür. Köprü aynı zamanda Rotterdam şehrinin kuzey ve güney yakalarını da birbirine bağlamış olur.

Brooklyn Köprüsü, ABD

New York'un simgelerinden biri olan Brooklyn Köprüsü, Brooklyn ve Manhattan'ı birbirine bağlıyor. 1.825 metre uzunluğundaki köprünün yapımına 1870 yılında başlanmıştı. 13 yıl süren inşaatın ardından köprü 1883'te kullanıma açıldı.

Golden Gate Köprüsü, ABD

San Francisco Körfezi'nde yer alan Golden Gate Köprüsü, Amerika'nın da simgelerinden biridir. Golden Gate Boğazı'na inşa edilen köprü 227 metre yüksekliğe sahip. 2.737 metre uzunluğuyla dünyanın en uzun köprülerinden biri olan Golden Gate'in inşasına 1933 yılında başlanmış ve köprü 1937 yılında kullanıma açılmıştır.

15 Temmuz Şehitler Köprüsü, Türkiye

İstanbul'un en ünlü simgelerinden biri olan 15 Temmuz Şehitler Köprüsü, Ortaköy-Kuzguncuk hattını birbirine bağlıyor. 1973'te Cumhuriyet'in 50. yılında açılan köprünün toplam uzunluğu 1560 metre. Fatih Sultan Mehmet Köprüsü açılana kadar dünyanın iki kıtayı birbirine bağlayan tek köprüsü olma unvanını elinde bulunduran 15 Temmuz Şehitler Köprüsü, günümüzde de şehir trafiğinin can damarı konumunda.

26 Temmuz 2016'da resmî adı, 2016 Türkiye askerî darbe girişimi sırasında köprüde hayatını kaybeden vatandaşların anısına "15 Temmuz Şehitler Köprüsü" olarak değiştirilmiştir.

Harbour Köprüsü, Avustralya

Sidney Liman Köprüsü (İngilizce: Sydney Harbour Bridge), Avustralya'nın Sidney kentinde bulunan bir kemer köprüdür. İnşaatına 1923 yılında başlanmış olup 28 Temmuz 1932 tarihinde açılmıştır. Köprü, Sidney şehir merkezi ile North Shore arasında demiryolu, taşıt, bisiklet ve yaya trafiğini taşımaktadır. Köprünün, Port Jackson ve yakınlardaki Sidney Opera Binası ile birlikteki manzarası kentin ve Avustralya'nın simgesi konumundadır.

Köprü, John Bradfield tarafından tasarlanmış olup tasarımı New York'taki Hell Gate Köprüsü'nden etkilenmiştir. Dünyanın altıncı en uzun kemer köprüsü olup 2012 yılına kadar da en uzun tek ayaklı köprüsüydü.

Jacques Chaban-Delmas Köprüsü, Fransa

Fransa'nın batısında yer alan Bordeaux kentindeki Jacques Chaban-Delmas Köprüsü, oldukça yeni bir köprü. 2013'te kullanıma açılan köprünün uzunluğu 575, yüksekliği de 77 metre. İkinci Dünya Savaşı sonrası Fransız siyasetindeki önemli isimlerden biri olan ve uzun süre de Bordeaux Belediye Başkanlığı görevini yürütmüş olan Jacques Chaban-Delmas'ın adını taşıyan köprü, bir modern mimari örneği konumunda.

Millau Viyadüğü, Fransa

Fransa'nın güneyinde, Millau kenti yakınlarında Tarn Nehri vadisinde bulunan Millau Viyadüğü, kendi alanında dünyanın en önemli yapılarından biri. 2.460 metre uzunluğundaki viyadük, nehir seviyesinden 240 metre yüksekliğe sahip. Yaşayan en ünlü mimarlardan biri olan Norman Foster'ın eseri olan viyadük, yedi ayak üzerine kurulu.

Mostar Köprüsü, Bosna-Hersek

Mostar Köprüsü (Boşnakça: Stari Most), Bosna-Hersek'in Mostar şehrinden geçen Neretva Nehri üzerinde bulunan bir köprüdür. Orijinal köprü Mimar Sinan'ın öğrencisi Mimar Hayreddin tarafından 1566 yılında inşa edildi ve 9 Kasım 1993'te Boşnak-Hırvat Savaşı sırasında Hırvat güçleri tarafından yıkılıncaya dek 427 yıl kullanıldı. Mimar Hayreddin, köprü için 456 kalıp taş kullanmıştı. Köprü, çevresindeki kente adını da verdi. Mostar, Hersek bölgesinin ana kenti oldu.

Köprüyü yeniden inşa etmek için bir proje hazırlandı ve 23 Temmuz 2004'te yeni köprü hizmete girdi. Köprü, 2005'te UNESCO tarafından Dünya Mirası ilan edildi.

Nanpu Köprüsü, Çin

Çin'in en önemli kentlerinden biri olan Şangay'da bulunan Nanpu Köprüsü, Çin'deki ilk askılı köprüdür. Ana açıklığı 400 metreyi, kıyıdan kıyıya uzunluğu 846 metreyi bulan köprünün yapısı, her biri 150 metre yüksekliğinde iki büyük H şeklinde betonarme kuleden oluşur. Ana kirişleri desteklemek için 22 çift çelik kablo kullanılmıştır.

Rialto Köprüsü, İtalya

İtalya'nın kuzeyinde, Venedik'te yer alan Rialto Köprüsü hem kentin hem de ülkenin sembollerinden biri. 8 metre genişliğe sahip olan Rialto Köprüsü, kanallar şehri olarak anılan Venedik'teki onlarca köprüden biri. Ancak mimari estetiği nedeniyle diğerlerinden ayrılıyor. 1591 yılında açılan köprünün uzunluğu 31 metre.

Zincir Köprü, Macaristan

1849'da William T. Clark tarafından yapılan köprü, Tuna Nehri üzerinde Buda ve Peşte'yi birbirine bağlıyor. Popüler bir şehir efsanesine göre, köprü açıldığında mimar Clark, eserinin kusursuzluğu konusunda o kadar iddialıydı ki herhangi bir hata bulunursa kendisini Tuna'nın soğuk sularına bırakacağına iddiaya girdi. Çok geçmeden köprüde gezen küçük bir çocuk, aslan heykellerinin dilsiz olduğunu fark eder. Bunun üzerine sözünde durmak zorunda kalan Clark, kendisini Tuna'ya bırakır ve havanın sıcak olması sayesinde donmaktan kurtulur.

Ancak tarihsel gerçeklere göre bu sadece dilden dile dolaşan bir efsanedir. Aslanların dilleri vardır (sadece aşağıdan bakıldığında görünmezler) ve heykellerin tasarımcısı dâhil hiç kimse bu yüzden nehre atlamamıştır.

Vasco da Gama Köprüsü, Portekiz

Lizbon Körfezi içinde yer alan ve kentin iki yakasını birbirine bağlayan Vasco da Gama Köprüsü, adını ünlü Portekizli kâşiften almakta. 148 metre yüksekliğe sahip olan köprünün toplam uzunluğu 17.185 metre.

Vecchio Köprüsü, İtalya

Ponte Vecchio (Türkçe: "Eski Köprü"), Arno Nehri üzerinde bulunan, Floransa'nın en meşhur köprüsüdür. Nehrin en dar kısmında yer alan Ponte Vecchio 14. yüzyılda tamamlanmıştır. Köprünün üzerinde çok sayıda kuyumcu dükkânı bulunmaktadır. Köprünün ortasında Benvenuto Cellini'nin bronzdan bir büstü bulunur. 1117'de bir taşkın tarafından tahrip edildikten sonra taş olarak yeniden inşa edildi. Genişliği 32 metredir. 3 kemer üstüne kurulmuştur. Ana kemer 30, diğer iki kemer 27 metre açıklığa sahiptir.

Tower Bridge, İngiltere

İngiltere'nin başkenti Londra'nın doğusunda yer alan Tower Bridge, kentin en önemli simgelerinden biri. İki kule şeklinde inşa edilen köprü, Thames Nehri üzerinde yer alıyor. Kentin kuzey ve güneyini birbirine bağlayan köprünün inşasına 1886 yılında başlanmış ve köprü 1894 yılında kullanıma açılmıştır. Kule uzunluğu 65 metre olan köprünün enine uzunluğuysa 244 metre.

Irgandı Köprüsü, Türkiye

Irgandı Köprüsü bilinirliği en yüksek olan köprülerden biri değil ama Bursa'da yaşayan bir insan olarak paylaşmak istedik. Irgandı Köprüsü Bursa'da, zanaatçıların geleneksel el sanatlarını icra ettiği köprüdür. 1442 yılında Irgandılı Ali'nin oğlu Hacı Muslihiddin tarafından inşa edildi. 1855 yılında Büyük Bursa Depremi'nde hasar gördü. Türk Kurtuluş Savaşı'nda Yunan ordusu tarafından bombalandı. Irgandı Köprüsü, 2004 yılında Osmangazi Belediyesi tarafından yenilendi ve kullanıma açıldı.

Üstünde Çarşı Bulunan Köprüler

Bu arada dünyada üstünde çarşı bulunan köprüler şunlardır:

• Bulgaristan'da Osma Köprüsü (Lofça)
• İtalya'da Ponte Vecchio Köprüsü (Floransa) ve Rialto Köprüsü (Venedik)
• Almanya'da Krämerbrücke (Erfurt)
• İngiltere'de Pulteney Köprüsü (Bath) ve High Bridge (Lincoln)
• Fransa'da Pont de Rohan (Landerneau) ve Pont des Marchands (Narbonne)
• Türkiye'de Irgandı Köprüsü (Bursa)