Sevgili gençler ve değerli meslektaşlarım,
Doğal afetlerin yıkıcı etkilerinden korunmak, toplumumuzun ortak sorumluluğudur. 6 Şubat 2023'te yaşadığımız büyük deprem felaketi ve üzücü sonuçları, doğa olaylarına karşı hazırlıklı olmanın ne kadar hayati olduğunu bizlere en acı şekliyle öğretti.
Depreme dayanıklı yapılar inşa etmek, can ve mal kayıplarını en aza indirmek için sadece teknik bilgi değil; yenilikçi fikirler, mühendislik disiplini ve toplumsal farkındalık şarttır. Bu etkinliğimizde, kâğıt üzerindeki teorik bilgileri gerçeğe dönüştürecek ve bir inşaat mühendisi gibi çalışarak tektonik levha hareketlerine direnebilen depreme dayanıklı bina tasarımları oluşturacaksınız.
Uygulama Öncesi Araştırma (Ters Yüz Öğrenme)
Depremin bir kader değil, bir doğa olayı olduğunu anlamak için aşağıdaki videoları atölye çalışmasından önce (evde veya sınıfta) mutlaka izleyin:
Sorgulama Soruları: İzlediğiniz videolardaki yıkılan binalarda uzmanlar tarafından hangi eksiklikler (malzeme, zemin vb.) dile getirilmiştir? Zemin sıvılaşması nedir?
Malzemeler
Bir mühendis, elindeki malzemeyi en verimli şekilde kullanandır. Aşağıdaki malzemelerden tasarımınıza en uygun olanları seçebilirsiniz:
- Taşıyıcı ve Yapı Malzemeleri: Çöp şişler, pipetler, kahve karıştırıcılar, mukavva, karton, strafor köpük, sünger.
- Bağlayıcılar ve Esneklik Sağlayıcılar: Ataş, oyun hamuru, yapıştırıcı, paket lastiği, halı kaydırıcı.
- Aletler: Makas, maket bıçağı (dikkatli kullanım!), cetvel.
- Ağırlık ve Sönümleyici (isteğe bağlı): Pinpon topu vb.
Mühendislik ve Tasarım Görevi (Uygulama Adımları)
Senaryo: Sizler birer inşaat mühendisisiniz. Ekibinizle tasarlayacağınız bina, sarsıntı testine (simülasyona) tabi tutulacaktır. En sağlam ve yenilikçi tasarımı yapan ekibin projesi, hayata geçirilmek üzere desteklenecektir. Başarılar dileriz!
- İmar Kuralları ve Planlama (Eskiz): 4-5 kişilik mühendis ekipleri kurun. Sadece atölyede verilen malzemeleri kullanabilirsiniz.
- Size ayrılan temel inşaat alanı 400 cm²'dir (20 cm x 20 cm).
- İmar kuralları gereği bu alanın sadece %70'lik kısmına bina oturtabilirsiniz.
- Binanızın tabanı kare formunda olmalı, en az 2 katlı ve minimum 15 cm yüksekliğinde olmalıdır.
- Şantiye (İnşa Süreci): Öncelikle binanızın oturacağı zemini (strafor, sünger veya mukavva) belirleyin. Sert zeminler depremi farklı, yumuşak zeminler farklı iletir. Çiziminize sadık kalarak, seçtiğiniz yapı malzemeleri ve bağlayıcılarla binanızı inşa edin. Kat aralarına esneklik katacak yenilikçi sönümleyici (izolatör) sistemler (örneğin lastik veya hamur destekleri) düşünebilirsiniz.
- Deprem Simülasyonu ve Test: İnşa ettiğiniz binayı "Hareketli Levha (Sarsıntı Masası)" düzeneği üzerine yerleştirin. Öğretmeninizin kontrolünde binanızı 1., 2. ve 3. şiddet seviyelerinde sarsıntı testine tabi tutun.
- İterasyon (Düzeltme) ve Sonuç Raporu: Sarsıntı anında binanızın hangi katının esnediğini veya koptuğunu gözlemleyin. İlk testte hasar aldıysa hasarlı bölgelere ekstra kolon, kiriş veya çapraz bağlantılar (X destekleri) ekleyerek binanızı güçlendirin. Deney sonuçlarınızı, dayandığı şiddet seviyesini ve bulduğunuz çözüm yollarını "Tasarım Test Tablonuza" not edin.
Bu Etkinliğin Bize Kazandırdıkları (STEAM Çıktıları)
- Deprem ve levha tektoniği gibi coğrafi ve fiziksel olayların çalışma mantığını kavrama.
- Rezonans, esneklik (süneklik), sismik izolatör ve çapraz destek sistemi gibi mühendislik kavramlarını uygulayarak öğrenme.
- Kısıtlı malzemeyle ve belirli imar kuralları çerçevesinde problem çözme becerisi geliştirme.
- Olası doğal afetlere karşı bilinçlenme ve güvenli ve yenilikçi tasarımlar üretme yolunda sosyal sorumluluk kazanma.
Umarız bu binalar sadece maketlerde sarsılır, gerçekleri her daim sapasağlam ayakta kalır! Güvenli tasarımlar ve verimli dersler dileriz.
Etkinliği PDF Olarak İndirin
Etkinliğin tamamını, taslak çizim ve test tablolarıyla birlikte aşağıdaki bağlantıdan PDF olarak indirebilirsiniz.
Hatalı veya geliştirilmesi gereken kısımlar varsa bana özelden mesaj atabilir veya yorumlara yazabilirsiniz.
Yorumlar ve Değerlendirmeler