MEB Yönetmeliği, Konu Soru Dağılım Tabloları ve Ortak Sınavlar

Teknoloji ve Tasarım Dersi ve il/ilçe genelinde yapılacak ortak sınavlar konusunda pek çok soruyla karşılaşılmaktadır. Bu yazıda söz konusu soruları, katıldığımız ÖDM toplantısından elde edilen bilgiler ve yürürlükteki mevzuat çerçevesinde yanıtlamaya çalışıyoruz.

MEB Yönetmeliğinin Getirdikleri

Millî Eğitim Bakanlığı Ölçme ve Değerlendirme Yönetmeliği, 9 Eylül 2023 tarihinde yayımlanarak yürürlüğe girdi. Yönetmelik'te ülke, il/ilçe ve okul genelinde ortak yazılı sınavların yapılacağı; bu sınavların il sınıf/alan zümreleri ile Ölçme Değerlendirme Merkezi Müdürlüklerince hazırlanacak konu soru dağılım tabloları çerçevesinde uygulanacağı belirtilmiştir.

Yönetmeliğin belirlediği temel kural şudur: Ülke geneli ortak yazılı sınavların hangi sınıf düzeyi ve derslerden yapılacağını Bakanlık; il/ilçe geneli ortak yazılı sınavların hangi sınıf düzeyi ve derslerden yapılacağını ise ilçe millî eğitim müdürleri kurulu öğretim yılı başında ilan etmektedir. Yani sınav kapsam kararı tamamen bu kurumlara aittir; öğretmenin veya zümrenin bu konuda belirleyici bir rolü bulunmamaktadır.

Ülke, il ve ilçe geneli ortak yazılı sınavların uygulanmasına ilişkin iş ve işlemler millî eğitim müdürlüklerince yürütülür. Bunların haricindeki yazılı sınavlar ise aynı sınıf düzeyinde birden fazla şubesi bulunan okullarda ortak yapılır; bu sınavların yürütülmesi okul müdürlüklerine aittir.

Yeni yönetmelikle birlikte pek çok öğretmenimizin zihninde soru işaretleri oluşmuştur. En sık karşılaşılan soru şu şekilde özetlenebilir: "Sınav yapmıyoruz, ürün ve süreç değerlendirmesi yapıyoruz; şimdi ne yapacağız?"

Teknoloji ve Tasarım Dersinde Durum

Bakanlığın ülke genelinde ortaokul ve liselerde ilk kez gerçekleştireceği ortak sınavlar tüm dersleri kapsamamaktadır. Şu an itibarıyla yalnızca 6. sınıf Türkçe ve Matematik ile 9. sınıf Türk Dili ve Edebiyatı ile Matematik derslerinden sınav yapılacağı açıklanmıştır. Diğer branşların ilerleyen dönemlerde kapsama dahil edileceği belirtilmiştir.

Teknoloji ve Tasarım dersinde ise meseleyi daha da güçleştiren bir etken söz konusudur: Dersimizde yazılı sınav yapılıp yapılmaması zaten öğretmenin tercihine bırakılmış bir konudur. Bu nedenle ortak sınav kapsamının netlik kazanması diğer branşlara kıyasla çok daha güçtür.

Dersimizde sınav yapılıp yapılamayacağına ilişkin temel soruyu, "Teknoloji ve Tasarım Dersi Öğretim Programı (Ankara, 2018)" adlı PDF dosyasının 7. sayfasından hareketle yanıtladık: Öğretmenler, süreç ve ürüne yönelik değerlendirmenin yanı sıra sınav da yapabilir; yalnızca süreç ve ürün değerlendirmesiyle de not verebilir. Bu tamamen tercihe bağlıdır. Değerlendirme rehberimizin ayrıntılarına buradan ulaşabilirsiniz. Sınav yapmayı tercih eden öğretmenlerin gerekçelerini ise ayrı bir yazıda ele aldık. O yazının ayrıntılarına buradan ulaşabilirsiniz.

Soru - Cevap: Somut Bir Örnek

Bir meslektaşımızdan gelen zümre sorusunu ve verilen yanıtı aşağıda paylaşıyoruz:

"Biz zümre olarak süreç ve ürün değerlendirip not veriyoruz, yazılı yapmıyoruz. İl ve ilçede yapılacak ortak yazılı sınava bizim dersimiz dahil mi? Öğrenciler Teknoloji ve Tasarım dersinden il ve ilçede sınavlara girecekler mi? Onları doğru bilgilendirmek istiyoruz."

Yanıt: Bursa Ölçme ve Değerlendirme Merkezi (ÖDM) tarafından 10 Ekim 2023 tarihinde düzenlenen toplantıda bu konu değerlendirilmiştir. Dersimiz de dahil bazı branşlar için henüz tam netlik sağlanamamış; yeni sistemin oturmasının zaman alacağı ifade edilmiştir. Şu an itibarıyla dersimizin ortak sınav kapsamına alınıp alınmayacağı belirsizliğini korumaktadır.

Bursa ÖDM Toplantısında Ele Alınan Hususlar

Teknoloji ve Tasarım İl Zümre Başkanı sıfatıyla katıldığım söz konusu toplantıda aşağıdaki hususlar paylaşılmıştır:

1. İl/ilçe ve okul genelinde yapılacak ortak sınavlar için 1. dönemin 1. ve 2. yazılısına yönelik Konu Soru Dağılım Tablosu hazırlanacaktır.
2. 2. yazılı sınavda, 1. yazılıda sorulmuş olan kazanımlara da yer verilmelidir.
3. Soru sayısı bilişsel düzeyler göz önüne alınarak belirlenmelidir.
4. Analiz, değerlendirme ve sentez gibi üst düzey beceriler ölçülmek isteniyorsa daha az sayıda soru kullanılmalıdır.
5. İl genelinde tüm okul türlerinin ihtiyaçlarını karşılayacak farklı senaryolara yer verilmelidir; her okul kendi koşuluna uygun senaryoyu tabloda bulabilmelidir.
6. Belirlenen sınav tarihinde tamamlanmamış bir kazanımdan soru sorulmamalıdır.
7. Dinleme, izleme ve konuşma gibi uygulama sınavı gerektiren kazanımlar tabloda '*' ile belirtilmelidir.
8. Sözlü iletişim becerisine yönelik uygulama sınavlarında okul zümrelerince hazırlanıp uygulanacak kazanımlar tabloda '**' ile belirtilmelidir.
9. Konu Soru Dağılım Tabloları hazırlanırken hukuki sorumluluk boyutu göz ardı edilmemelidir.

Bursa Zümresinin Yaklaşımı: İki Senaryo

Hukuki sorumluluk boyutunu göz önünde bulundurarak Bursa İlçe zümre başkanları olarak kapsamlı bir tablo oluşturduk. Diğer illerdeki zümrelerin hazırladığı tablolar incelendiğinde farklı yaklaşımlar dikkat çekmektedir:

• Bazı iller "biz sınav yapmıyoruz" gerekçesiyle tablonun tüm sınav kazanımı sütunlarını boş bırakmış ya da yalnızca 7. maddeden ilham alarak uygulama sınavı simgesiyle (*) doldurmuş.
• Bazı iller ise "2. yazılı sınavda 1. yazılıda soru sorulan kazanımlara da yer verilmesi" gerektiğini düzenleyen maddeyi göz ardı ederek 1. yazılıya ait hiçbir kazanıma yer vermemiş.
• Yalnızca sınav kazanımlarını belirterek sınav yapmak istemeyenler için herhangi bir ifadeye yer vermeyen tablolar da mevcuttur. Bu yaklaşım, konuya yeterince hâkim olmayan idarecilerin "sınav yapmak zorundasınız" sonucuna ulaşmasına zemin hazırlamaktadır.

Bu olası durumları öngörerek Bursa zümresi olarak tabloda iki senaryo benimsedik:

İdareyle Karşılaşılan Sorunlar ve Öneriler

İki senaryo açıkça belirtilmesine rağmen "sınav yapacaksınız" diyen idarecilerle karşılaşılabilmektedir. Konuyla ilgili bir meslektaşımızın ilettiği mesajı aynen aktarıyoruz:

"Katıldığım toplantıda MEB sayfasında bizim dersimize de yer verdiklerini gördüm ve dile getirdim; zümre kararı olarak sınav yapmayacağımızı söyledim, ancak kararımızın önemli olmadığı belirtildi. Bakanlık sayfasında bize iki senaryo sunuluyor. Yazılı yaparsak soruları nasıl hazırlayacağız? Yapmayacaksak dereceli puanlama anahtarı kullanacağımızı söylüyoruz... Her şartta yazılı sorusu hazırlamak zorunda mıyız?"

Yanıt: Hayır. Hazırladığımız tablo, sınav yapmak istemeyen öğretmeni zorla sınav yaptırmak amacıyla düzenlenmemiştir; 1. senaryoda bu durum açıkça belirtilmiştir. Sınav yapmak istemeyenler, sınav yapmak zorunda değildir. Sınav yapmayı tercih edenler ise yeni yönetmeliğe göre tüm zümreleriyle birlikte 2. senaryoya uygun şekilde ortak yazılı sınav düzenlemek durumundadır. Ortak sınavda farklı zümrelerin farklı sınıflara farklı sorular sorması mümkün değildir.

İdareye durumu izah etmek için başvurulabilecek yollar şunlardır:

1. Konu soru dağılım tablosundaki 1. senaryoyu uyguladığınızı belirterek idareye sözlü olarak durumu açıklayabilirsiniz.
2. Konu - soru dağılım tablosunun çıktısını ekleyeceğiniz bir dilekçeyle yazılı olarak bildirimde bulunabilirsiniz.
3. Gerekli hâllerde ilçe millî eğitim müdürlüğüne başvurarak konunun yetkili makamca netleştirilmesini talep edebilirsiniz.

Kaynaklar:

• MEB — Ülke Genelinde Yapılacak Ortak Sınavların Tarihleri Belli Oldu
• ODSGM — Örnek Konu Soru Dağılım Tabloları Yayımlandı

İlgili İçerikler ve Benzer Yazılar

Mevzuat

Teknoloji ve Tasarım Dersinde Sınav / Yazılı Yapılır Mı?

Mevzuat

Teknoloji ve Tasarım Öğretmenlerinin Yazılı Sınav Yapma Gerekçeleri

Dosyalar

2025-2026 Teknoloji ve Tasarım Konu Soru Dağılım Tabloları (KSDT)